Şap

Alm. Alaun, Fr. Alun, İng. Alum, Potash alum. Çift tuzların çok bilinen bir çeşidi olup, 1+ ve 3+ değerlikli metaller, sülfat kökü ve kristal suyu bulunduran bir bileşik. Genel formülü Me+ M3+ SO4 12H2O şeklindedir. En çok bilineni ve kullanılanı alüminyum şapıdır. Bu şapta alüminyumun yanına potasyum, sodyum, amonyum, sezyum, gümüş, rubidyum ve birçok organik aminler girebilir. Alüminyum şapı 1+ değerlikli metal sulfatın alüminyum sulfatla birleştirilmesinden elde edilir.

K2SO4+ Al2(SO4)2 + 24H2O ® 2KAl(SO4)2.12H2O

Bu şapa potasyum alüminyum şapı denir.

Genel formülünden de anlaşılacağı gibi birçok şap çeşidi mevcuttur. Misal olarak; demir, krom, mangan, kobalt, titan, vanadyum, toryum, iridyum vs. şapları verilebilir. Şap elde edebilmek için Me2+ SO4 ve (Me3+)2 (SO4)3 tuzlarının, aynı molaritedeki çözeltileri karıştırılır. Bu çözelti buharlaştırıldıktan sonra şap, kristal halinde meydana gelir.

Ticari açıdan en önemli şap türü olan potasyum alüminyum şapına adi şap denir. Bu şap oktaedrik yapıda olup, 92°C'de erir. 100°C'de billur (kristal) suyunu kaybetmeye başlar. Sudaki çözünürlüğü sıcaklıkla çok iyi bir şekilde artar. 15°C'de 100 gram suda 9,59 gram çözünür. Buruk bir lezzeti vardır. Havada kararlıdır.

Şap imalatının tarihi çok eskidir. On beşinci asırda Türkler boya fabrikalarında mordan olarak kullandılar. Yaklaşık 1460'ta John de Castro, şapın fabrikasyonunu Türklerden öğrendikten sonra bu bilgileri İtalya'ya götürdü. İtalya'dan diğer ülkelere yayıldı. Halen aynı usul kullanılmaktadır. Memleketimizde Şebinkarahisar'da (30 milyon ton), Şaphane köyünde (Kütahya, 1.440.000 ton) Şaphane Dağında (Foça, 1.350.000 ton) şap taşı madenleri vardır.

Kullanılışı: Şapların herbirinin önemli kullanma sahaları vardır. Bunlardan tıp, tekstil, şeker, kağıt, boya ve kibrit sanayileri başta gelir. Adi şap daha ziyade boyacılıkta ve kağıtçılıkta; kızıl menekşe renginde, kubik billurlar şeklinde olan potasyum krom şapı da boyacılıkta ve dericilikte kullanılır. Şaplar, kabartma tozu, kan durdurucu, damar büzücü, yangın söndürücü, mordan (renk sabitleştirici) olarak, sulardaki yabancı maddeleri pıhtılaştırmada kullanılır.


03 Mayıs 2014, 14:55
971 kez okundu

nedir-tr nedir sitesinde günlük ve güncel kelimelerin açıklamaları ve anlamı Nedir olarak bulunuyor. ayrıca tüm kelimelerin anlamlamına bakmak için sözlük sayfamızdan bakabilirsiniz

Irak Selçukluları | Irakı | Irk-ırkçılık | Irvıng, Washington | Isa Aleyhisselam |