Sikke

Alm. Münze (f), Geldstück (n), Fr. Monnaie, pièce (f), İng. Coin. Değeri devletçe garanti altına alınmış, üzeri hakkedilmiş metal parçası, madeni para. Devletin damgasını taşıdığı ve belli ölçüsü olduğundan alışverişte kolaylık ve itimat sağlar. Tarihi araştırmalar sonucu elde edilen sikkelerin en eskisi M.Ö. 8. asırda Anadolu'da Lidyalıların kullandıklarıdır. Bundan önce basılan sikkelerden bugüne kadar ele geçen olmamıştır. Zira ilk insan ve ilk peygamber hazret-i Adem zamanında altın üzerine para basılmış ve maden ocakları işletilmişti.

Tarihin muhtelif devirlerinde, devletler tarafından altın, gümüş ve bazı madenlerden sikkeler, dövmek suretiyle basılmış ve para olarak kullanılmıştır. Ticaret şehirlerinde kısa zamanda kullanılmaya başlayan sikkeler, darb sanatının ilerlemesine sebep olmuştur. Bu sanat M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren en yüksek seviyesine çıkmış ve sanatkarları da isimlerini sikkelere koymaya başlamışlardır. Muhtelif devirlerde kullanılan sikkelerden elde edilenler, yalnız arkeolojik değerden başka, önemli bilgileri de ihtiva etmesi bakımından çok önemlidir. Sikkeler kullanıldıkları zamanların iktisadi ve kronoloji alanlarının aynaları gibidir. Şehirlerin, devletlerin zenginliklerini ve durumlarını aksettirirler. Ayrıca belli bir sikkenin yayılma alanı, çıkaran ülkenin hakimiyet sahalarını işaret eder. Arap gümüş sikkelerinin İskandinavya'da bulunması, Abbasiler zamanında Müslümanların buraya kadar geldiklerini gösterir. Aynı zamanda bu derece yaygın olan sikkelerin, milletlerarası bir değer kazanarak kullanıldığının da alametidir.

Sikkelerin üzerindeki motifler, şekiller, portreler, yazılar bunların kimlerin zamanında basıldığını gösterir. Ayrıca insanların inançlarını, sanatlarını ortaya koyması bakımından da önemlidir.

İslamiyetin ilk zamanlarında, Peygamberimizin sağlığında sikke basılmamış, Araplar arasında daha önceden de kullanılan paralardan istifade edilmiştir. Ömer radıyallahü anh zamanında, Suriye'nin fethinden sonra, ilk defa İslamiyette sikke bastırılmıştır. On dört kırat olan bu paraların yüzlerine, kufi yazısıyla yazılar yazılmıştı. İslam ülkelerinde tedavül eden, kullanılan Bizans paralarının üzerine propaganda maksatlı yazılar yazılması üzerine Halife Abdülmelik bin Mervan zamanında, üzerinde "La ilahe illallah vahdehu Muhammedün Resulullah" yazılı altın sikkeler kestirilerek, Bizanslıların istismarı önlendi. Abdullah ibni Zübeyr'in hilafeti zamanında, Mekke'de sikke bastırılarak bunların şekil ve nakışı bir intizama kondu.

Diğer İslam devletlerinde değişik sikkeler bastırıldı. Sikke kestirmek, hükümdarlık alameti sayıldı. Osmanlılarda ise, ilk sikkeyi bastıran padişahın Osman Gazi olduğu kabul edilmektedir. Bu gümüş sikke, 15 mm çapında ve 0,68 gr ağırlığındaydı. Basıldığı yer ve tarih belli olmayan bu sikkenin yüzünde "Darebe Osman bin Ertuğrul" ibaresi yazılıydı. Elde mevcut diğer en eski Osmanlı sikkesi ikinci Osmanlı padişahı Orhan Gazi tarafından bastırılmıştır. Bu gümüş sikke, Orhan Gazinin cülusunun üçüncü yılında Bursa'da basılmış ve "beyaz sikke" demek olan Akçe tabiri kullanılmıştır (Bkz. Akçe). Bu Osmanlı akçesinin bir tarafında "La ilahe illallah Muhammedün Resulullah" ibaresiyle etrafında Ebu Bekr, Ömer, Osman, Ali'nin (radıyallahü anhüm) isimleri, diğer tarafında ise, Orhan bin Osman yazılıydı. Ayrıca Osmanlıların mensup olduğu Kayı boyunun damgası da bulunuyordu. Orhan Gaziden sonra yeniden kesilen sikkelere, ait olduğu devletin kurucusu Osmani kelimesi eklenerek Akçe-i Osmani veya daha çok Osmani ismi kullanılmaya başlanmıştır. Fatih Sultan Mehmed Han zamanına kadar, kullanılan bu tür sikkelerin yanında ilk defa altın olanı bastırıldı ve Sultani adıyla anıldı. Pul, fels, mangır gibi adlarla anılan bakır paralar Sultan Birinci Murad Han zamanında kesilmeye başlanmıştır.

Mevlevilerin başlarına giydikleri serpuşa da sikke denir. Bunlar dövme yünden yirmi beş-otuz santim boyunda deve tüyü renginde olurdu. Bu sikkeler daha ziyade Konya ve Bursa'da yapılırdı.


03 Mayıs 2014, 13:06
3137 kez okundu

Sikke Benzer Başlıklar

nedir-tr nedir sitesinde günlük ve güncel kelimelerin açıklamaları ve anlamı Nedir olarak bulunuyor. ayrıca tüm kelimelerin anlamlamına bakmak için sözlük sayfamızdan bakabilirsiniz

Konstantin | Konsültasyon | Konsinyasyon | Konteyner | Konur Alp |