Menteşeoğulları Beyliği

Güneybatı Anadolu'da kurulan bir Türk beyliği. Merkezi bugünkü Muğla vilayeti olan, bu beyliğin hakimiyeti on üçüncü yüzyılın ortalarından on beşinci yüzyılın başlarına kadar devam etti.

Anadolu'ya bütünüyle sahip olup, askeri ve siyasi hakimiyetlerini iskan siyasetiyle de pekiştirmek isteyen Selçuklular; gaza akınları için, Moğol zulmünden kaçan Türk boylarını batıya yerleştiriyorlardı. Menteşe Beyin kumandasındaki Türkler de, Bizanslıların Karya, Osmanlıların Menteşe eli dedikleri, bugün Muğla denilen bölgeye yerleştirildi. Bu arada Moğol tesiriyle Selçuklu Devleti nüfuzunun günden güne azalması uçlardaki Türk unsurlara geniş bir hareket serbestisi vermekteydi. Nitekim Menteşe Bey idaresindeki Türkmenler de 1261'den sonra Muğla çevresinde fetihlere girişerek, bölgeye daha sağlam bir şekilde yerleşmeye başladılar. 1278 yılında Bizans İmparatoru Mihail-VIII'in oğlu Andrenikos Muğla'yı büyük bir ordu ile kuşattı ise de alamadı. Aydın ve Güzelhisar kalelerini tahkim edip geri döndü. Onun dönüşü ile harekete geçen Menteşe Bey, kısa sürede Aydın ile Güzelhisar'ı zaptetti (1282). Böylece Türkler Menderes havzasına tamamen hakim oldular.

On üçüncü yüzyılın ikinci yarısından sonra başlayan hakimiyetleri Antalya'nın Alakır Çayı batısından itibaren; Fenike, Kaş, bütün Muğla, Çameli, Acıpayam, Tavas, Bozdoğan ve Çine'ye kadar yayıldı. Donanmaya sahip olan Beylik Akdeniz ve Ege denizinde faaliyetlerde bulundu.

1282 yılından sonra vuku bulan olaylarda Menteşe Beyin adına rastlanmamaktadır. Bu durumda onun 1282 yılı sonunda ve 1283'te vefat ettiği sanılmaktadır. Meğri yakınlarında bulunan türbesinde medfundur. Menteşe Beyden sonra, yerine oğlu Mes'ud Bey geçti. Saltanat değişikliğinden faydalanmak isteyen Bizanslılar tekrar Karya üzerine sefere kalkıştılarsa da muvaffak olamadılar. Bizanslıları bozguna uğratan Mes'ud Bey, güçlü donanmasıyla Rodos Adasına çıkartma yaptı. 1300'de yapılan çıkartma ile Rodos Adasının Türkler tarafından fethi, papalığı harekete geçirdi. Papa Beşinci Kleman ile Fransa Kralı Güzel Filip'in teşvik ve yardımları üzerine Hıristiyanlığın korsan, tarikat mensubu Sen Jan Şövalyeleri Rodos'a hücum ettiler. 1310 yılında başlayan Sen Jan Şövalyelerinin hücumu 1314 yılında Rodos'un işgaline kadar devam etti. Mes'ud Bey 1320'den önce vefat edince yerine oğlu Şücaüddin Orhan Bey geçti.

Şücaüddin Bey de, 1320'de Rodos Adasına sefer tertip edip, adayı işgalden kurtarmak istedi, fakat muvaffak olamadı. 1340'larda vefat ettiği tahmin edilen Şücaüddin Orhan Bey'in yerine oğlu İbrahim Bey geçti.

İbrahim Bey, Latin Haçlılarının işgaline uğrayan İzmir'i kurtarmak için 1344'te Aydınoğlu Umur Beye yardım etti. Menteşe donanması, Latinleri devamlı taciz etti. Menteşe ve Venedik donanmasının mücadelesi 1355 antlaşmasına kadar sürdü. İbrahim Beyin 1360'larda vefatıyla Menteşeoğulları Beyliği, Musa, Mehmed ve Ahmed adlarındaki üç oğlu arasında taksim olunarak, idare edildi.

Osmanlı Devletinin Anadolu ve Rumeli'nde genişleyip, büyümesiyle Menteşeoğulları Beyliği toprakları da, Yıldırım Bayezid Hanın 1390 Anadolu seferi sonunda Osmanlı hakimiyetine geçti ve 1402 Ankara Muharebesine kadar Osmanlı hakimiyetinde kaldı.

Timur Han, Anadolu beylerine eski yerlerini iade ettiğinde İbrahim Beyin oğlu İlyas Beye de Menteşe'yi verip, emir tayin etti. 1402-1413 yılları arasındaki Fetret devrinden sonra, Menteşeoğulları ailesi 1414 yılında Osmanlı Sultanı Çelebi Mehmed Hanın yüksek hakimiyetini tanıdı. Menteşe toprakları 1424 yılında bütünüyle Osmanlı Devletine katıldı.

Anadolu'nun güneybatısında iki yüz yıla yakın hakim olan Menteşeoğullarına ait kültür ve sanat eserleri hala mevcuttur. Bölgede cami, medrese, türbe ve diğer sosyal müesseseler inşa eden Menteşe Beyliğinin Milas, Muğla, Beçin ve Balat şehirlerinde zamanına göre fakülte derecesinde yüksek vasıflı medreseleri vardı. İlyas Beyin 1404 yılında Balat'ta yaptırdığı cami, Türk sanat eserlerinin nadide nümunelerindendir. İlyas Bey adına İlyasiye fi't-Tıb adında bir tıp kitabı, Mehmed Bey oğlu Mahmud Çelebi adına da Bazname adında avcılığa dair bir kitap Farsça'dan tercüme edildi.

Menteşe beyleri, ilme, alimlere çok değer verip, himaye ederlerdi. Mevlana Celaleddin-i Rumi'nin torunlarından Ulu Arif Beye hürmet gösterip; Mevleviliğin bölgelerinde yayılmasına müsaade ettiler.

Menteşeoğullarının, devrin diğer Anadolu beyliklerinden ayrı kuvvetli bir donanması vardı. Mısır'daki Memlukler Frenklere karşı Anadolu'dan yardım isteyince, Menteşeoğulları iki yüz kadırga gönderme vaadinde bulundular. Bu hal Menteşeoğullarının denizlerdeki güç ve seviyelerini göstermesi bakımından önemlidir. Menteşeoğulları, Akdeniz ve Ege'de korsanlara karşı devamlı mücadele etmişlerdir.

Menteşeoğulları Seceresi

Kuru Bey

Elbistan

Menteşe Bey

Mes'ud Bey

Şücaüddin Orhan Bey

İbrahim Bey

Musa BeyMehmed BeyAhmed Bey

Mahmud Beyİlyas Bey

Leys BeyAhmed Bey

İlyas Bey


03 Mayıs 2014, 11:32
1697 kez okundu

Menteşeoğulları Beyliği Benzer Başlıklar

nedir-tr nedir sitesinde günlük ve güncel kelimelerin açıklamaları ve anlamı Nedir olarak bulunuyor. ayrıca tüm kelimelerin anlamlamına bakmak için sözlük sayfamızdan bakabilirsiniz

Kil | Kül | Kül Tegin | Kilo | Kültepe |