Kül Tegin

Göktürklerin Kutlug devri kumandanlarından, Bilge Kağan'ın kardeşi. Babası, Göktürklerde milli şuuru uyandırarak, İkinci Hakanlık devrinin kurucusu İlteriş Kutlug Kağan, annesi İl-Bilge Hatun idi. Babası Kutlug Kağan'ın 692 senesinde vefat ettiğinde, yedi yaşındaydı. Ağabeyi Bilge ile amcası Kapagan Kağan'ın yanında büyüyüp, yetişti. Atabeki, büyük edip ve prens Yolluğ Tegin idi. Onun terbiyesinde yetişip, Türk töresini, devlet idaresini ve lüzumlu adab ve erkanı öğrendi. Küçük yaşından itibaren Bilge ile beraber amcası Kapagan Kağan'ın yanında akınlara, seferlere katılmaya başladı.

702 senesinde devlet hizmetine girdiğinde, on altı yaşında idi. Amcası Kapagan Kağan ile Maveraünnehr'deki Suğdakiler üzerine yapılan sefere katıldı. Muvaffakiyetle dönüldü. 706 senesinde elli bin kişilik Çin ordusunun imha edilmesinde çok büyük hizmeti geçti. Piyade kuvvetleriyle hücuma geçerek Çin kumandanını esir etti. Esir Çin kumandanını Kağana gönderdi. 707 senesinde Çinliler ile yapılan muharebede üç at değiştirecek kadar çetin mücadelelere katıldı. Yaralanmasına rağmen muharebeye devam etti. Bu muharebede Çin ordusu yok edildi. Çinlilerin teşvik ettiği isyanların bastırılmasında mühim hizmetlerde bulundu.

Kapagan Kağan'ın 716 senesinde vefatıyla, ağabeyi Bilge'nin kağanlığa geçmesine çalıştı ve muvaffak oldu. Kendisi cesaret ve muharipliği ile meşhur olduğundan, ordu kumandanı ve doğu bölgesi şadlığına getirildi. İç isyanların ve taht kavgalarının bastırılmasında vazife aldı. Asileri mağlub ederek, Türklerin birlik ve beraberliğini sağladı. 731 tarihinde Moga Kurgan'daki karargahında öldü. Onun ölümü başta Bilge Kağan olmak üzere Türk milletini mateme boğdu.

Kül Tegin adına abidevi bir eser yapıldı. Orhun Nehri sahilinde Orhon Abideleri veya Türük Bengü Taşları da denilen eser, Türk yani Orhon Alfabesiyle yazıldı. Abide, Yollug Tegin tarafından yazılıp, 21 Kasım 731'de Orhun Nehri sahiline dikildi. Abide'de; Alpliği, cesareti, muharipliği, kumandanlığı ve Türk Milleti'ne hizmeti edebi bir lisanla anlatılır. Kül Tegin Abidesi, Göktürk Tarihi, kültürü, Türk dil ve edebiyatı yönünden emsalsiz bir eserdir. Abide'nin metni Türkçe yazılmış, ayrıca Çince tercümesine yer verilmiştir.


03 Mayıs 2014, 10:59
1424 kez okundu

Kül Tegin Benzer Başlıklar

nedir-tr nedir sitesinde günlük ve güncel kelimelerin açıklamaları ve anlamı Nedir olarak bulunuyor. ayrıca tüm kelimelerin anlamlamına bakmak için sözlük sayfamızdan bakabilirsiniz

Havaı Hat | Havakirliliği | Havale | Havale (tıp) | Havan |