Kazalar

Alm. Unfälle, Unglücksfälle (m.pl.), Fr. Accidents (m.pl.), İng. Accidents. İsteyerek, planlanmış olmayan, can ve mal kaybına sebeb olan hadise veya beklenmedik bir olay sonucu, insan, hayvan ve eşyaların zarara uğraması. Mülki, idari taksimat bakımından il ve bucak arasında kalan, kaymakamlar tarafından idare edilen şehirlere de bu ad verilirdi.

İslam dininde imanın şartlarından biri olan, Allahü tealanın bütün varlıklar üzerindeki sonsuz takdir kudreti manasına da gelmektedir. (Bkz. Kaza ve Kader)

Dinen geçerli sayılan bir özürden dolayı veya tembellikle vaktinde kılınamayan namaz ve tutulamayan orucun İslam dininin şartlarına uygun olarak yerine getirilmesi anlamında da kullanılır.

Aniden gelen kötü ve tehlikeli hadiselerden insanlar bazan kurtulur, bazan da bunun aksi olabilir. Alınan tedbirler sayesinde iş yerinde, evde ve diğer durumlarda meydana gelen kazalar azaltılırken, bütün gayretlere rağmen motorlu vasıtaların sebeb olduğu kazalar artmıştır. Kazalar, düşme veya yanma gibi türlere ayrıldığı gibi, evde veya iş yerinde meydana gelmesine göre de sınıflara ayrılabilir. Dünyada vukubulan kazalar, Birleşmiş Milletlere bağlı Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından istatistikler halinde yayınlanmaktadır. Kazaların neticesinde ölüm, yaralanma veya maddi zarar meydana gelir.

Ölümler: En çok motorlu araçların sebeb olduğu kazalarda görülür. Ölüme sebeb olan diğer bir kaza türü de, düşmelerdir. 75 yaşından küçük olanlarda ölüme sebeb olan kazaların başında trafik kazaları yer alır. 75 yaşından daha yaşlılar için ise düşme türü kazalar en çok ölüme yol açar. Ölümle sonuçlanan diğer bir kaza türü de boğulmalardır.

Yaralanmalar: Yaralanmalar geçici olabildiği gibi kalıcı ve sakat bırakıcı türden de olabilir. Genellikle yaralanmalar, iş yerlerinden ziyade evlerde ve umumi yerlerde ortaya çıkar. Yaralanmalar ve sakat kalmalar, hastane masrafları yanında geçici veya daimi iş gücünden kayıp meydana getirdiği için ülke ekonomisine önemli bir yük teşkil eder.

Trafik kazaları: Özellikle trafik kazalarının sebebini belirlemek güçtür. Pekçok tesir, kazanın meydana gelmesinde rol oynar. Sürücü hatalı olabilir, vasıta kusurlu, yol uygun projelendirilmemiş, bakımı uygun yapılmamış veya hava şartları tesiri görülebilir. Bütün bu tesirler bir araya gelip kazayı meydana getirebilir. Bu yüzden kazanın genellikle yukarıda sayılan sebeplerinden biri diğerlerine göre daha önemli de olabilir. Umumiyetle trafik kazalarının % 50'si sürücünün alkollü olmasındandır. Arabanın bakımsız olması ise, meydana gelen kazalar içinde % 10 civarında kalır. Gece ile gündüz arasındaki kaza oranları yaklaşık eşit olmasına rağmen gece kazalarındaki ölüm oranı yüksektir. Motorlu vasıta kazaları haftanın gününe ve senenin ayına da bağlıdır. Yapılan araştırmalara göre, cumartesi ve özellikle pazar günü trafik kazaları çok yüksektir. Ocak ve şubat aylarında kaza sayısı minimum seviyede iken, yaz aylarında özellikle ağustosta en yüksek sayıda seyreder. Erkekler, kadınlardan daha çok kazaya karışırlar. Ancak, erkekler kadınlara nazaran hem sayıca hem de daha güç durumda vasıta kullanırlar. Tecrübesiz sürücüler kazaya karışan en kalabalık grubu meydana getirirler.

Vasıta kullananların kusurları: Kaza oranına göre şöyle sıralanabilir: Gerektiğinden daha hızlı gitmek, yakın takip, ilk geçiş hakkını vermemek, dalgınlık, acemilik, hatalı sollama, dönüş ve yön kurallarına uymamak, yanlış şeritten gitmek, yola nizamsız çıkış ve yolda tedbirsiz gitmek, öndeki aracı hatalı geçiş, duruş ve park hataları, aşırı derecede uygunsuz ve tedbirsiz biçimde yük ve yolcu taşımak, trafik işaret ve işaretçilerine uymamak, alkollü araç kullanmak, yorgunluk, uykusuzluk, far, selektör ve diğer lambaları kullanma hataları, sürücülerin hayvanlara hakim olmaması, bisikletlerin hataları, hastalık.

Türkiye, trafik kazaları bakımından dünya ülkeleri içinde baş sıralarda gelmektedir.

Emniyet Genel Müdürlüğünün hazırladığı istatistiklere göre; Türkiye'deki her çeşit kazalarda toplam olarak senede ortalama 5000'in üzerinde ölü, 50.000 yaralanma meydana gelmektedir. 1992 yılında ise 174.000 trafik kazası, 9300 ölü, 93.000 yaralı, 74.252 sakat meydana gelmiştir. maddi zarar ise trilyonların üzerindedir. Her 5 dakikada bir kaza olmaktadır. Son on yılın hesaplarına göre (1992) ülkemizde meydana gelen trafik kazalarında 76.061 ölü, 687.000 yaralı ve hesaplanamayacak kadar maddi hasar meydana gelmiştir.

Düşmeler: Bu çeşit kazalar, ev kazalarının üçte biri civarında olup ev kazaları içerisinde birinci sırayı almaktadır. Evde cilalı parke ve tahtalar, merdivenler, yırtık kilim ve halılar dikkatsizce bırakılmış kırık iskemle, masa, pencere ve kapılar düşmelere sebeb olur. Bu kazalar umumiyetle elde olmayan sebeplerden ileri gelmektedir. Fakat gene de bu kazalardan korunmak için dikkat, tedbir ve soğukkanlılık önemlidir. Çok cilalanmış tahta ve parke üzerinde ıslak ayaklarla yürümemeli ve koşmamalıdır. Böyle kaygan döşemeler üzerine yayılan halı ve kilimler, sağa sola hareket eder özellikte olmamalıdır. Bunları sabitleştirmek mümkün değilse, altlarına kauçuk altlık koyulur. Kaygan merdivenler de çok tehlikelidir. Yaşlılar merdivenlerden inerken bastonlarının ucuna lastik takmalı, çocukların ayaklarına, altları sünger veya yere yapışan cinsten terlikler giydirmelidir.

Salonlarda ve odalarda yırtık halı ve yolluklar ihmal edilmeden tamir edilmeli, banyo ve mutfaklarda düşmelere sebeb olacak sağa sola oynayan paspaslar kullanılmamalıdır. Banyo küvetlerinin kenarlarına tutunacak yerler yapılmalıdır.

Cam silerken, elektrik ampulleri takarken kullanılacak iskemle ve masalara dikkat edilmeli, üzerine çıkılacak sandalye ve masaların sağlam olmasını, mutlaka birinin bunları tutmasını temin etmelidir. Pencereleri silmek için cam kenarlarına çıkmak, dışarı sarkmak acı sonuçlar doğurabilir. Bu konuda çok dikkatli olmalıdır.

Evlerde çocukların, pencere, balkon ve merdivenlerden düşmesi de çok görülmektedir. Böyle kazaları önlemek için, çocuklar merdivenlerde yalnız bırakılmamalı, pencere önüne yaklaştırmamalı, camları sıkı bir şekilde kapamalı, balkona yalnız çıkmalarına müsaade etmemelidir.

Merdiven kenarlarına, koridorlara insanların ayaklarına takılacak maddeler konulmamalıdır.

Yanıklar: Bu cins kazalar ev kazalarının ikinci sırasını teşkil eder. Toplam ev kazalarının % 20'sini meydana getirir. Evde yanma olaylarına sebep yine dikkatsizliktir. Bu tür kazalar genelde küçük çocukların başına gelir. Bunun için, kibrit, çakmak, gazyağı, benzin, ispirto gibi yanıcı ve ateşle parlayıcı maddeleri çocukların uzanamıyacağı yerlere koymalı, parkeleri parlatmak, elbiseleri temizlemek için kullanılan benzin ve diğer maddeler ateş yanında bulundurulmamalıdır.

Bir kaza sebebi de, evde soba ve mangalların bulunduğu odalarda çocukların yalnız bırakılmasıdır. Elektrik ütüleriyle iş yaparken çocuklar buralardan uzak tutulmalı, elektrik pirizlerine çivi sokmalarını önlemek için pirizlerin bulunduğu yerler kullanılmadığı zaman kapatılmalıdır.

Çocukların ve büyüklerin karşılaştıkları başka bir kaza ise soba üzerinde kaynar su bulunan tencerelerin ellenmesi veya büyüklerin de takılarak devrilmesiyle meydana gelir. Ateş üzerindeki kaynar tencere ve diğer kapları alırken çok dikkat etmelidir. Böyle kaplar alınırken ıslak bezle tutulmalı, mümkünse havagazı ocakları söndürülmelidir.

Zehirlenmeler: Ev kazalarının % 17'si zehirlenme sonucu meydana gelmektedir. Bu tür kazalara kalaylanmamış bakır kaplar, bozulmuş yemekler, ilaçlar ve öldürücü gazlardan alınan zehirler yol açar.

Yemek zehirlenmelerine, bayat pasta, balık, dondurma, yumurtalı ve etli çörekler ile bozuk etler, yiyecekler pişirilirken içerisine düşen zehirli böcekler sebeb olur. Bu yüzden yiyecek ve içecekler alınırken ve pişirilirken çok dikkatli hareket edilmelidir.

Zehirlenme kazalarına başka bir sebeb de fare zehiri, DDT, lizol, tuzruhu gibi ilaçlar sebeb olmaktadır. Bunlar evde kullanıldığı zaman, pencereler açılarak bol havalandırmalı bu çeşit maddeler çocukların eline geçmiyeceği yerlerde saklanmalıştır.

Doktor tavsiyesi olmadan rastgele ilaç kullanmak da zehirlenmeye sebeb olabilir. İlaçlar çocukların uzanabileceği yerlerde bırakılmamalı, yüksek yerlere konmalıdır.

Evde zehirlenmelerin bir kısmı da, gazlardan meydana gelir. Bunlarda, odun ve taşkömüründen çıkan gazlar, açık olarak unutulan havagazı ve banyolardaki şofbenler rol oynar. Havagazı musluklarına, gaz tüpleri ocağa takılırken gaz kaçırıp kaçırmadığına çok dikkat etmeli ve kontrollü yakmalıdır.

Elektrik kazaları: Evdeki elektrik donanımında elektrik varken, uçları açık ceryan tellerini ellemek, bozuk kordon ve lambaları tamir etmeye çalışmak, kazalara sebeb olan dikkatsizliklerdir. Evlerde, elektrik tellerini kapı kanatlarının üzerinden, kalorifer petek ve borularının yanlarından, rutubetli ve su sızan yerlerden geçirmemelidir. Böyle olursa elektrik çarpmasına meydan verilebilir.

Evlerde genellikle kazalar mutfakta meydana gelir. On beş yaşına kadar olan çocuklar ve 45-65 yaş arasındaki yetişkinler evde en çok ateşle ilgili kazalara karışırlar. 15-45 yaş arasında ise bu, zehirlenme olarak görülür. 65 yaşından ileri yaşta olanlar için ise düşme en çok ortaya çıkan kaza türüdür.

Boğulmalar: Genellikle yüzme veya su ile oynama sırasında ortaya çıkar. Bunun yanında köprüden, limandan veya benzeri yerlerden denize veya havuza düşme de bu tür kazaya yol açar. Gezinti için sandala veya motora binmenin sonucunda görülenleri de vardır. Sandal veya deniz motoru ile ilgili kazanın genel sebebi vasıtayı idare edememek, yük kapasitesini aşmak veya dengeyi koruyamamaktır. İkinci sırada deniz vasıtasının bakımsız olması yer alır.

Ulaşım kazaları: Hava ve demiryolu ulaşımında meydana gelen kazalar bu türdendir.

İş kazaları: En çok karşı tedbir alınan kaza grubudur. İşçi kesimi için işsizlik nasıl bir mesele ise, iş kazaları da bir başka derttir. İhmal ve tedbirsizlik yüzünden memleketimizde, her yıl 185-200 bin iş kazası sonunda 1200-1500 işçinin öldüğü, 6 bin işçinin sakat kaldığı tesbit edilmiştir. En fazla kazanın 25-29 yaş grubundaki işçilerde görüldüğü ifade edilmektedir. Sanayi makinalarının her geçen gün daha karmaşık olmasına karşılık, iş kazaları azalmaktadır. Yükleme ve boşaltma sırasında ortaya çıkan kazalar, düşmeler ve trafik kazaları en çok görünen türleridir.

Okul kazaları: Genellikle alışveriş yerlerinde, laboratuvarlarda, koridorlarda, merdivenlerde meydana gelir. Erkek çocuklar, kızlara göre daha çok kazalara karışırlar. Okul çocuklarının, okula gidip gelirken trafik kazalarından korunması için onlara gerekli dersleri vermek de önemli bir tedbirdir.


02 Mayıs 2014, 22:54
1255 kez okundu

Kazalar Benzer Başlıklar

nedir-tr nedir sitesinde günlük ve güncel kelimelerin açıklamaları ve anlamı Nedir olarak bulunuyor. ayrıca tüm kelimelerin anlamlamına bakmak için sözlük sayfamızdan bakabilirsiniz

Ankaravi Mehmed Emin Efendi Kimdir | Ankes | Anket | Anne Sütü | Annibal |