Diazo Bileşikleri

Alm. Diazoniumverbindungen, Fr. Composé de Diazo, İng. Diazo compounds. Bir aromatik veya alifatik radikaline diazo (-N-N veya=N=NO) grubu bağlı olan organik bileşikler sınıfı. Diazo bileşiklerinin hem aromatik hem de alifatik türleri bilinmektedir.

Aromatik diazo bileşikleri: Diazo bileşikleri kararlı olmadığından izole edilemezler. Ancak tuzları halinde elde edilirler. Hatta kuru diazonyum tuzları izomerler halinde üretilir ve endüstride böyle pazarlanırlar. Diazonyum tuzlarının elde edilmesinde önemli bir metot primer aromatik aminlere, mineral asit mevcudiyetinde nitröz asit etki ettirilmesidir:

Ar-NH2 + ONOH + HCI ® [Ar-N2] Cl + 2H2O Diazonyum tuzu

Kuru diazonyum tuzları patlayıcıyı olduklarından ekseriya sulu çözeltide hazırlanırlar. Bu maksatla, aminlere 3/2 katı mineral asit mevcudiyetinde sodyum nitrat etki ettirilir. Sıcaklık reaksiyon boyunca ve sonunda 0-5°C arasında tutulmalıdır. Aromatik diazonyum bileşikleri çok aktif olduklarından laboratuvar ve endüstri açısından ehemmiyet taşırlar. Mesela sıcak su ile muamele edildiklerinde N2 çıkışıyla fenoller teşekkül eder:

[Ar-N2]Cl + H2O ® Ar-OH +N2 + HCl Fenol

Benzer tarzda birçok organik bileşik sentezi mümkündür. Diazo tuzları renksiz kristal bileşiklerdir. Havada kararırlar. Kura haldeyken ısıtmakla veya sürtmekle patlarlar. Kuvvetli asitlerin diazonyum tuzları suda tamamen iyonlaşırlar. Aromatik diazonyum tuzları boyar madde üretiminde de çok yaygın olarak kullanılırlar. Mesela, diazoaminobenzen ve p-hidroksiazobenzen birer boyar maddedir. Keza diazonyum tuzları, ışığa olan hassasiyetlerinden dolayı diazotip baskılar için kullanılırlar.

Alifatik diazo bileşikleri: En basit alifatik diazo bileşik diazometandır (H2C N2). Diğer bileşikler bunun homologlarıdır. Diazometan sarımsı renkte, çok zehirli ve patlayıcı bir gazdır. Kimyadaki önemi bir metillendirme vasıtası olarak kullanılmasıdır. Alifatik diazonyum tuzları RCH2N2Cl genel formülü ile gösterilebilirler. Bunların endüstriyel önemi o kadar fazla değildir. Sadece kimyada, yapıların anlaşılması için araştırmalara konu olmuşlardır.


02 Mayıs 2014, 20:58
1083 kez okundu

Diazo Bileşikleri Benzer Başlıklar

nedir-tr nedir sitesinde günlük ve güncel kelimelerin açıklamaları ve anlamı Nedir olarak bulunuyor. ayrıca tüm kelimelerin anlamlamına bakmak için sözlük sayfamızdan bakabilirsiniz

Cumhurbaşkanlığı Konseyi | Cumhuriyet | Cumhuriyet Halk Partisi (chp) | Cumhuriyetçi Güven Partisi (cgp) | Cumhuriyetçi Parti (cp) |